Hakan Yavuz (Ed.): AK PARTİ - Toplumsal Değişimin Yeni Aktörleri. Kitap Yayınevi İnsan ve Toplum Dizisi, İstanbul 2010, 392 S., ISBN 978-605-105-032-4

Ak Parti deneyimi ile ilgili sorulacak pek çok soru bulunuyor: Ak Parti İslami bir parti midir? Tamamen İslami bir hareketin İslami olmayan veya İslami unsurlar taşımayan bir harekete dönüşmesi mümkün müdür? Ak Parti üyelerinin özel hayatlarında dini değerlere bağlı olmaları bu partinin İslami bir parti olarak sınıflandırılması için yeterli midir? Bir parti ya da hareket ne zaman İslamcı olur veya İslamcı oluşu ne zaman sona erer? Parti yönetimi siyasal İslam'la her türlü bağlantıyı reddetse de, biz bu partinin hâlâ İslamcı olduğunu düşünebilir miyiz? Ak Parti'nin durumu, yeni koşullara uyum sağlayabilmiş bir İslami hareketin başarı hikâyesinden çok, İslamcılığını, hatta apaçık İslami köklerini reddettiği derecede Türkiye'de sistemin siyasal İslam'a dönüşme veya siyasal İslam'ı ehlileştirme kabiliyetinin bir hikâyesi midir?

Bu kitapta Hakan Yavuz, Massimo Introvigne, Yalçın Akdoğan, William Hale, İhsan D. Dağı, Sultan Tepe, Ahmet T. Kuru, Ali Çarkoğlu, Gareth Jenkins, Ziya Öniş, Engin Yıldırım, Edibe Sözen, Burhanettin Duran ve Şaban Kardaş Ak Parti'yi değişik yönlerden ele alarak bu sorulara bir yanıt bulmaya çalışıyor.

Murtaza Demir (Pir Sultan Abdal 2 Temmuz Kültür ve Eğitim Vakfı Başkanı): "Henüz nihai yani Hükümet'e sunulacak rapor tamamlanmamıştır. Ancak 'anladığım kadarıyla' ihtiyati notunu düşerek varılan sonucu şu biçimde tanımlamak olasıdır: Cemevine ibadethane statüsü verilecek ve cemevi, camiye verilen bütün haklardan yararlanacaktır. Alevi-Bektaşiliğin yaşatılması, yolun sürdürülmesi, her türlü altyapı gereksinimlerinin karşılanması ihtiyacı, DİB üzerinden değil, kurumlarımızın ortaklaştıracağı sivil bir sistem üzerinden karşılanacaktır. Zorunlu din dersi kaldırılacak, Alevi-Bektaşiliğe dair bölümleri değişecek, tercihli sistem şeklinde yeniden düzenlenecektir. Madımak Oteli'nin nasıl bir düzenlemeye tabi tutulacağı, taraflarla görüşüldükten sonra kararlaştırılacaktır. Alevi-Bektaşilerin diğer şikâyet ve istemleri, devlet bakanlığı ile aramızda kurulması düşünülen koordinasyon aracılığıyla karşılanacaktır. Diyalog kanalları açık tutulacak, ihtiyaç göstermesi halinde yeni toplantılar yapılacaktır."

"Siz", "biz"...

Kızılcahamam'da bu terminolojiyle konuştuk...

Birçok arkadaşımızın isminin önünde "Prof." sıfatı vardı. Ancak sıfatlarımız, aşıp, meşruiyete evrilmemize yetmedi. Ve bunca akil adamının aynı masanın etrafında bir araya gelmesi, "siz'li, biz'li" konumlanmamıza engel olamadı. Sonuçta aramızdaki diyaloğa bu dil hâkim oldu.

Tipik Ortadoğulu yaklaşımıyla kategorize olduk ve özellikle de resmî çalışma mesaimiz, başından sonuna değin bu minval üzere sürdü. Resmî mesai ve sonrasının mimarı, Anadolu kültür mirasının değerli temsilcisi Arif Sağ'ın büyük birikimi dahi, istenen iklime ulaşmamıza yetmedi.

Resmî mesai başlar başlamaz, her iki anlayış birden gardımızı alıyor, güya Alevi ve Sünnilerin haklarını savunuyorduk. Kimi zaman öyle bir seviyeden konuşuyordu ki, rehber almamız gereken değerleri, "kul" hakkını, demokratik seviyeyi, vicdanı, insan hak ve hukukunu, inanç özgürlüğünü ve meşruiyeti bir yana bırakıyorduk. Habire "Aleviler, Sünniler", "siz-biz" diyerek konuşuyor, insani ve demokratik değerlere yabancılaşıyorduk. Oysa istemler, çözümler o kadar meşru ve o kadar yalındı ki...

Duruşumuzu ve dilimizi yargılayamadık. İnsan unsurunu unutuyor muyduk?

Nitekim yakın tanımaktan büyük onur duyduğum, bu biçimde kategorize edilmekten huzursuzluklarını her fırsatta gösteren Prof. Dr. A. Yaşar Ocak ve Prof. Dr. Fuat Bozkurt da, insanı yormayan ve ön açan tek cümlelik konuşmalarında bunu öneriyorlardı: "Alevilerin inanma ve ibadethane hakkı kısıtlanamaz, Alevi öğrenciye Sünni müfredat dayatılamaz! "Zorla" din eğitimi-öğretimi olmaz: bu konu üzerinde tartışma dahi yapılamaz!"

Çorum, Amasya, Samsun. Ordu, Yozgat, Tokat bölgesinde "Su Selası"nda "Hitit gelenek ve göreneği" aynen Alevi inanç ve töresine geçmiştir. Malatya yöresinde mukim Alevi Kürt Atma Aşireti'nde ölen Aşiret Reisi veya efradı ile bir zengin şahıs ise onun için "Koç" veya "Teke" kurban edilerek 7 gün "ölü aşı" şöleni verilir ki, bu da"Hitit gelenek ve göreneği"nde dini ayinin bir ürünüdür. Atûfî Hayreddin Hızır'ın çiftliğinin olduğu ve bugün üç köyün bulunduğu yörede Hitit Höyükleri ve kalıntıları vardır. Hakk'a yürüyen bir kimse (kadın veya erkek) daha naaşı gömülmeden bir "Dâr / Toprak Kurbanı" tığlanır. Ölen kişi fakir ise cemaat kendi arasında para toplayarak kurban keser ve borçlarını öderler. Cenaze evden çıkarken "Su Selası" denilen dini ayinle "Hüseynî makamında" Teslim Abdal'ın bir nefesi söylenerek uğurlanır ve ardından bir barkaç / kova su dökülerek ölen şahıs "dâr-ı bekâya" yolcu edilir.

Cenazenin defnedildiği (sırlandığı) günü akşamı ölen şahıs, "Dâra Çekilir", ve "Ölü Dârı Erkânı ve Cemi" düzenlenir. Dersim bölgesinde ölü dârına "Meyyit Cemi" denmektedir. Samsun-Terme'nin Sivaslılar Köyü'nde kadınlar ayakta yas içinde çeneleri fındık çubuklarına dayalı olarak "dâr'a dururlar". Ölen şahsın musahibi ile birinci derecede ki akrabaları ilk gün dede tarafından batînen sorgulanır, sorumluluk ve yükümlülük altına sokulurlar. Meftanın insanlara borcu-alacağı varsa ödenir. İncinen varsa rızalığı alınır. Ölen şahıs "kul hakkı"yla "dâr-ı bekâ"ya gitmez. Bu dünyada aklanır-paklanır, durulur-arınır ya da düşkün olarak gönderilir. Dede ölen insan için şu özdeyişi söyler: "Eğer önünde ki kadifeyse onu sen dokudun. Yok eğer 'Diken'se onu da sen diktin" bu çerçevede mevta sorulsun sorgulansın.

Ferdan Ergut (Der.): II. Meşrutiyet'i Yeniden Düşünmek. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2010, 298 S., ISBN 978-975-333-240-8

"2008'den 1908'e Bakışlar" adlı sempozyumun düzenleme kurulunda Ferdan Ergut, Uygur Kocabaşoğlu ve Zafer Toprak bulunuyordu.

"1908" gibi oldukça tartışmalı, zor ama modern Türkiye açısından bir o kadar da yaşamsal olan tarihsel bir olay ve onun açtığı dönemin üç gün boyunca tartışıldığı toplantı, iki açıdan çok önemli. Birincisi, konu bugüne kadar yapıldığı gibi sadece siyasal bağlamda değil, buna ek olarak kültür, sanat, hukuk ve toplumsal bağlamlarda da ele alınmış. İkincisi, sempozyum bir çeşit kuşaklar buluşmasını gerçekleştirmiş.

Makaleler Türkiye'de tarihçilğin önemli bir eşiği geçmiş durumda olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye artık geçmişte, tarihi dar (ve siyasal) bir alana sıkıştıran ortodoksinin yerine, farklı temaları farklı bağlamlara oturtmaya çaba sarf ederek yeni perspektifler geliştiren, diğer sosyal bilim disiplinleriyle etkileşim hâlindeki bir tarihçilikle karşı karşı.

"II. Meşrutiyet'i Yeniden Düşünmek" adlı derlemeye katkıda bulunanlar: Mehmet Ö. Alkan, Zeki Arıkan, Suavi Aydın, Fatmagül Berktay, Y. Doğan Çetinkaya, Fevzi Demir, Fatmagül Demirel, Deniz Dölek, Ferdan Ergut, Hasan Kayalı, Orhan Koloğlu, Erol Köroğlu, Naci Kutlay, Burçak Madran, Sabine Prätor, Efdal Sevinçli, Ömer Türkoğlu.

Eserde "II. Meşrutiyet ve Milliyetçilikler", "II. Meşrutiyet ve Kültür / Sanat", "II. Meşrutiyet ve Siyaset / Hukuk" başlıkları altında, yöntemsel bir yaklaşımın yanı sıra, Halide Edip Adıvar, Ziya Somar, "Militer Türk-İslam Sentezi", İttihad Terakki ve Kürtler", "Doktor Kamil Bey ve Oyunları", müzik hayatı, "toplumsal müzeler", "Seyyar Sulh Hâkimleri", "Meclis-i Mebusan" vb. gibi konular ele alınıyor. 

Cem Başeskioğlu

1972'de doğdu. Marmara Üniversitesi Sinema TV bölümünü bitirdi. Üniversite yıllarında çektiği "Dat Poenas Luidata Fides" isimli kısa filmi, 7. Adana Altın Koza Kısa Film Yarışması'nda Öğrenci Filmleri Yarışması Mansiyon'u aldı. Başrollerinde Işık Yenersu, Zeynep Eronat ve Fikret Kuşkan'ın yer aldığı ilk uzun metrajlı filmi "Sen Ne Dilersen", 17. Ankara Uluslararası Film Festivali'nde Umut Veren Yeni Senaryo Yazarı dalında ödül kazandı. 2009 yılı içinde çekimlerine başlamayı planladığı "Merhamet" isimli yeni filminin senaryosu, Kültür Bakanlığı tarafından desteklendi ve Balkan Fonu'na seçildi.