Cılavuz Köy Enstitüsü / Yönetmen: Ahmet Soner; Türkiye, 2008, 75'; Kurgu: Memet Dalmaz; Yapım: Yapım 13

Kars'ın Susuz (Cılavuz) ilçesindeki Cılavuz Köy Enstitüsü, Türkiye'nin ilk köy enstitülerinden biri. 1940'ta açıldı. Dursun Akçam, Ümit Kaftancıoğlu gibi aydınların yetişmesinde öncü rol oynadı. Kars ve Ardahan'daki yurttaşların "Aydınlanma Okulu"ydu. Enstitüden 1951'e dek 989 öğrenci mezun oldu. Türkiye'de açılan ilk 14 köy enstitüsünden biriydi ve sınır bölgesinde açılan eğitim yuvası olması nedeniyle de önem taşıyordu.

Cılavuz Köy Enstitüsü
Yönetmen: Ahmet Soner
Türkiye, 2008, 75'
Kurgu: Memet Dalmaz
Yapım: Yapım 13

Belgesel, kapatılana kadar 900'ü aşkın öğretmenin mezun edildiği Cılavuz Köy Enstitüsü'nü anlatıyor. 1937'de Kars'ın Susuz ilçesinde Ruslardan kalma kışlada açılan Eğitmen Kursu, 1940 yılında Cılavuz Köy Enstitüsü adını alarak görevine devam etti. Daha sonraları Cılavuz'a, köy enstitülerinin kapatılması için var gücüyle çalışan Kazım Karabekir'in adı verildi.

Roz Kohen "Yahudi İstanbul'unu / İstanbul Yahudileri'ni" çiziyor ve anlatıyor: İstanbul'da Yahudiler ve Yahudi Yaşamı - 5

Toplumsal Tarih [Tarih Vakfı Yayınları] 194 (2010), 96 S., ISSN 1300-7025-9-1

Toplumsal Tarih Dergisi'nin şubat 2010'da yayımlanan 194'üncü sayısında editörlüğünü Ebru Aykut'un yaptığı "19. Yüzyılın İkinci Yarısında Osmanlının Nizama Gelmez Aktörleri" isimli dosyayı sayfalarına taşıyor. Söz konusu dosya, Osmanlı coğrafyasının farklı bölgelerinde modernize olan devlet düzeninde toplumsal düzeyde ortaya çıkan uyum problemlerinin aktörlerini ele alıyor: sarhoş polisler, yoksullar, köylüler, deliler, diplomasız hekimler ve şifacılar, kocasını zehirleyen kadınlar.

"19. yy'ın İkinci Yarısında Osmanlı'nın Nizama Gelmez Aktörleri: Sarhoş Pelisler, Deliler, Diplomasız Hekimler ve Şifacılar, Kocasını Zehirleyen Kadınlar" başlıklı dosyada Ebru Aykut, Fulya Özkan, Ceren Gülser İlikan, Fatih Artvinli, Özge Ertem, ve Nurçin İleri'nin makaleleri yer alıyor.

Can Şafak ise "Cam İşkolundaki Sendikal Mücadele ve 1980 Cam Grevleri" başlıklı yazısında, cam işkolunda Kristal-İş ve Hürcam-İş sendikalarının birbirleriyle olan çekişmelerini, buna rağmen sendikaların grev sürecindeki eylem birliklerini ve işçi hareketinin "mutsuz sonu" 12 Eylül 1980 darbesinden sonraki süreci özetliyor. Ankara'da TEKEL işçilerinin direnişi sürerken emeğin ve emekçinin ayazda bırakılıp horlanmaya çalışıldığı bu günlere nasıl gelinebildiğini Can Şafak'ı okuyarak daha iyi anlayabiliyor.

Mete Tunçay "Fotoğraflarla Cemal Paşa'nın 1917 Yılında Kiev Tersanelerini Ziyareti"ni ele alıyor.

Alevilerin talepleri neydi, varılan nokta nedir?
 
Alevîlik, müstakil bir teolojik yapıdır. İslam kültür dairesi içinde bulunmakla birlikte, bir tarikat kimliğine sığdırılamayacak denli özgün inançsal unsurlar içermektedir.

Alevi terminolojisi içinde yer almamakla birlikte Alevîliğin tarifinde başvurulacak en isabetli kavram mezhep kavramıdır. Bu cümleden olarak Alevîlik, tıpkı Sünnilik (İtikaden Maturudilik ve Eş'arilik, Fıkhen; Hanefilik, Malikilik, Şafiilik ve Hanbelilik) ve Şiilik (Caferilik, Zeydilik, İsmaililik) gibi müstakil bir İslam mezhebidir.

Başka bir deyişle Alevîlik; ne Sünniliğin ne de Şiiliğin bir türevi olan tasavvufi bir akım olarak tanımlanamaz. Çünkü bu, ne tarihen ne de ilmen doğru değildir. Bilimsel dürüstlük Aleviliğin bir tarikat olarak nitelenmesine izin veremez.

Buna karşın söz konusu raporda görüş birliğine varıldığı iddia edilerek Alevîlik şu şekilde tanımlanmaktadır:

"İslam üst başlığı altında ''Hak-Muhammed-Ali'' kavramları etrafında oluşan bir inanç ve erkan yolu..."

Bu tanımlama bir tarikat tanımlamasıdır. Zira; "inanç ve erkan yolu" ifadesi tasavvufi oluşumları nitelemek için baş vurulan bir ifade tarzıdır.

Açıkça "tarikat" ve "tasavvufi oluşum" ifadeleri kullanılmasa da zımnen anlatılmak istenen Alevîliğin bir tarikat olduğudur.

Karmaşık düşüncelerle katıldığımı söylemeliyim o toplantıya. Ayağımın biri içerde öbürü dışarıda gibiydi sanki... Çalıştay'ın tek yalnız kişisi bendim belki de... Keşke Ali Balkız, Ercan Geçmez ve de eşinin hastalığı nedeniyle çalışmalara katılamayan Çelebi Veliyettin Ulusoy da olsaydı bu Çalıştay'da diye düşündüm hep. Ama, yoklardı. Ve de kim ne derse desin, nasıl bir tepki verirse versin o kişilerin olmayışı Çalıştay'ın giderilemeyen bir eksikliği idi... Keşke yapılan davete onlar da uysalar tepkilerini gelip o salonda gösterselerdi diye düşündüm hep. Her yiğidin yoğurt yiyişi ayrı olurmuş derler ya, onlar da yoğurdu öyle yiyorlarmış meğer. Ne denilebilir ki?..

Alevi Bektaşi inancı içerisinde kümelenen grupların hiç birisinin içinde değilim, bu ayrıcalığım oradaki konumumu daha da zorlaştırdı. Her grup kendi içerisinde strateji belirliyor, belirlenen o strateji içerisinde oturumlarda konuşmalar yapıyordu. Daha önceden tanıdığım ve de kendime yakın bildiğim birkaç kişi vardı bu Çalıştay'da; üzülerek söylemeliyim onlarla bile aramızda doğru dürüst bir iletişim olmadı. Uzaktılar her nedense... Bu psikoloji içinde çalışmalara katıldım.

* * *

Ortam gerçekten de gergindi çalışmaların ilk gününde. Bir yanda Diyanet'in ağır topları ve de ilahiyatçılar; öbür yanda akademisyenler, eski ve de yeni millevekilleri, gazeteci ve de sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve de Alevi ve Bektaşiler, vakıf ve örgüt temsilcileri, dede ya da babalar. Ve de tam karşımda da Zaman gazetesi yazarı Ali Bulaç.

Birbirini öcü gören, bir arada olmaları hayal bile edilemeyen kişiler aynı salonda. Öyle bir birliktelik işte...