Bütün bu sayılan etnik ve dinî grupların ibadet mekanları birarada ve uygarlıkların birlikteliğini dünyanın hiçbir yerinde olmadığı şekilde sağlıyor. Schild, Burgaz Adası'nın adeta canlı bir etnografya müzesi olduğundan söz ediyor.

1. Uluslararası Baskıresim Bienali Sergisi / 20 eylül - 20 ekim 2008, Beşiktaş Belediyesi, Beşiktaş Çağdaş, Mustafa Kemal Kültür Merkezi, Uğur Mumcu Cad. No: 8 Akatlar - İstanbul, Tel.: 0212 351 93 90; 16 şubat - 15 mart 2009, Çankaya Belediyesi, Çağdaş Sanatlar Merkezi, Kennedy Cad. No: 4, Kavaklıdere - Ankara, Tel.: 0312 467 40 82

IMOGA tarafından ortaya atılan bu proje ile başlayan ve Işık Üniversitesi ile işbirliği içinde organize edilen, İstanbul'un ilk Uluslararası Baskıresim Bienali, 59 ülkeden 824 sanatçının katılımıyla gerçekleşti. 1704 eserden seçilen 340'a yakın özgün baskıresimi, bu sanata ilgi duyan sanatseverler ve özellikle de sanat eğitimi almakta olan gençler, 19 Eylül'den itibaren İstanbul'da, 16 Şubat'tan itibaren de Ankara'da izleyebilecek.

Baskıresim'de; Gravür, Taş Baskı, İpek Baskı, Ağaç Baskı gibi geleneksel baskı teknikleri, sanatçıların sanatsal yaratımlarını, kendi özgün dillerini ifade etmekte kullandıkları aracı teknikler. Sanatsal heyecanlarını taşıyan, geniş ve dinamik yaratı imkanları sunan, çağın teknolojik gelişimi ile paralel bir gelişim kaydedebilmiş olan bu baskıresim yaratım teknikleri sanatçıların tercihini ile kullanıldıkça, sanatsal yaratıcılık ile gelişmiş ve boyut kazanmış.

Ödüller

Birinci Ödül (Işık Üniversitesi Ödülü) / Tomoya Uchida: 1947'de Japonya'da doğdu. 1970'de Kyoto Doshisha Üniversitesi'nden mezun oldu. 1993'den bu yana Okayama Shujitsu Junior Kolej ve Üniversitesi'nde Profesör olarak çalışıyor.

İkinci Ödül (IMOGA ödülü) / Dimo Kolibarov: 1965'de Bulgaristan'da doğdu. 1996'da Sofya Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nden mezun oldu. 2003'den bu yana Sofya Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Grafik Bölümü'nde Profesör olarak çalışıyor.

Üçüncü Ödül (Feyziye Mektepleri Vakfı Ödülü) / Onnik Karanfilian: 1963'de Bulgaristan'da doğdu. 1994'da Sofya Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nden mezun oldu. Sofya'da özel atölyesinde çalışıyor.

Akbank Sanat Özel Ödülü / Hugo Besard: 1955'de Belçika'da doğdu. 1979'da Antwerp Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi'nden mezun oldu. Antwerp Güzel Sanatlar Akademisi'nde Öğretim Üyesi olarak çalışıyor.

İstanbul Öğretmenler Birliği'nin düzenlediği büyük protesto toplantısında konuşan genç felsefeci Hilmi Ziya (Ülken) şöyle diyordu:(*)

"Düşünce özgürlüğü için yapacağımız mücadelede her an bizi hançerlemek isteyen kimselerle karşılaşabiliriz. Tehlikelere karşı uyanık olalım. İnsanlık ve özgürlük yolunda bir arkadaşımızı kurban verdik. Özgürlüğümüzü bağnazlığa ve kara cahilliğe karşı savunurken, toptan tüfenkten daha güçlü bir silah olan 'aşk ahlakına' başvurmamız gerekmektedir.

Kurbanların en büyüğü, düşünce özgürlüğünü, insancı ahlakı bağnazlığa karşı savunurken verilen kurbandır. Kubilay bir simgedir bizim için; düşünce devrimini, vatan ve insanlık ahlakı davasını nasıl yerleştirebileceğimizi canını vererek göstermiştir. Belleğimizde bir alev gibi yanacak olan bu simge, bizden uyanık olmamızı, bilinçle ve korkmadan yürümemizi istiyor.

Kubilay'ın öldürülmesi aynı zamanda ulusal bir Kerbela Olayı'dır. Bağnazlığın ve karanlığın ne olduğunu bilelim, ama lanet etmeyelim. Zaferden çok sevgi için harekete geçelim. Sevgi bizi zaten zafere ulaştıracaktır.

Uygarlık büyük kurbanların omuzları üstünde yükselmiştir. Galile, Campanella, Bruno, Jan Hus gibi kurbanlar verilmeseydi Avrupa Ortaçağ'dan kurtulabilir miydi?

Tahran, Şam ("Damascus") ve Ankara, 11 Eylül saldırılarının ("9/11 attacks") ardından geçen yedi yılda meydana gelen tüm krizlerde, sözde terörle savaş adına en ağır bedelleri ödediler: Afganistan ve Irak'ın 2003'te işgali ("the 2003 invasion of Afghanistan and Iraq"), Lübnan ve işgal altındaki Filistin'de güvenliğin tesis edilememesi ("insecurities in Lebanon and occupied Palestine"), Orta Doğu'da barışın felç olması ("paralyzing peace in the Middle East").

Bush'un başkanlığının sonuna yaklaştığı ve ABD ile Rusya arasında soğuk savaş ("Cold War") dönemi rekabetinin geri dönüyor göründüğü böylesi hassas bir zamanda İran, Suriye ve Türkiye arasında stratejik işbirliği tesisinin ("to establish strategic cooperation") gerekliliği ortaya çıkıyor.

Orta Asya'da yüzyıllardır kullanılan kopuz Anadolu'daki telli sazların atasıdır... Uzun saplı kopuza kolca kopuz denmiş ki; bağlamanın uzunluğu ile kolca kopuzun boy ölçüleri birbirine yakındır... Daha önce at kılı, kiriş, ipek ve ağaçtan teller yapılarak çalınan kopuz, Anadolu'ya geldiğinde tel burgularının ve perdelerinin olması özellikle dikkati çekmiştir... Sap boyunun uzaması, madeni tellerin takılması, kopuzun tekamül etmesini sağladığı gibi, daha çok ses elde edilmesine de vesile olmuştur... Çocukluğumda Çukurova'da bağlamaya dambra denilirdi. İcracıya da dambracı. Dombra Asya Türklerinde de kullanılmaktadır. Dombra da kopuzun torunlarındandır. Doğu ve Batı Türkistan'da yaşayan Türklerde, Kazak ve Kırgızlarda dombra kullanılmaktadır... Anadolu'da bağlama ailesinin birinin adı da tambura'dır... Asya dombrası Anadolu'da tambura olmuştur... Yakın zamana kadar Anadolu'daki bağlamaların göğsü üç delikliydi. Sonra bağlamaların göğsündeki bu delikler kapatıldı, tekne arkasından yuvarlak bir delik açıldı. Bağlamalarda arkadan açılan deliklerin daha iyi ses vermesini sağlamak amacıyla kullanıldığı, sonradan da mikrofon konulduğu bir gerçektir. Anadolu'ya çeşitli vesilelerle giren telli kopuz, zaman içerisinde gelişerek neslinin devam etmesini sağlamış, çağur, ırızva, bulgarı ve bağlama gibi halk sazlarımızın türemesine vesile olmuş, türeyen bu sazlar kopuzun torunları olarak da günümüze kadar gelmiştir... Bu sazlar bağlama ailesini meydana getirmiş, halk müziğimizin de ana sazı olmuştur. Anadolu'da kopuzun torunu olarak ortaya çıkan Çağur - Çöğür, maalesef yeni türetilen kısa saplı bağlamaların adı olmuştur. Bu ad çağurun tarihi gelişimiyle mütenasip değildir. Ayrıca çöğürün kısa saplı bir saz olduğuna dair de hiç bir bilgi yoktur. Kopuzun sap boyu uzatılarak daha fazla ses elde edilirken, şimdi bunun tersi yapılmakta adına da çöğür denmektedir. Müzik piyasasında maalesef çöğür de şelpe gibi yanlış kullanılmaktadır.

"Koşar telden tele dökülür saza
Ben beni söylerim türkülerimde
Özlem çağıl çağıl aşk yığın yığın
Ben beni söylerim türkülerimde

Gâh Emrah olurum dert ile dolan
Gâh bir Köroğlu'yum dağlarda kalan
Seyrani Sümmani Karacaoğlan
Ben beni söylerim türkülerimde" (H. Soyuer)
 
diyen Halil Soyuer'in dörtlüklerinde olduğu gibi, kendimizi söylemişiz türkülerle. Türküyle yatmış, türküyle kalkmış, onunla yunmuş arınmışız. Hasılı insanımızın çeşitli duygu ve düşüncelerinin tek dile gelme aracı olmuş türkülerimiz. Büyük Usta Âşık Veysel "Sazım ben gidersem sen kal dünyada - Gizli sırlarımı aşikâr etme" diyerek bağlamanın dertlerimize yoldaş, türkülerimizin de iyi bir sırdaş olduğunu açıkça ifade etmiş.

Halkımızın yaşama mücadelesinin dile ve tele yansımasını sağlayan türkülerimiz; Aydın'da zeybek, Toroslar'da Bozlak, Erzurum'da Tatyan, Karadeniz'de Yol Havası, Urfa'da Hoyrat, Malatya'da ise Arguvan olmuş dökülmüş yüreğimize. Yüreğimize dökülen türküler yâr üstüne, gurbet üstüne, ayrılık üstüne, turna üstüne.

Âşık Veysel;

"Hep beraber gelin kızlar
Bile coşar o yıldızlar
Koşulunca çifte sazlar
Türk'üz türkü çağırırız"

Niğdeli Fikret Dikmen;

"Anaların göz yaşını döktürür
Hasret çekenlere boyun büktürür
Âşığa yürekten bir of çektirir
Şu bizim türküler bizim türküler"

diyerek türkü üstüne türküler yakmışlar.

Yakılan türkülerimizin bize ulaşmasında bağlama önemli bir görev üstlenmiş, görevini de aksatmadan, zorsumadan bugüne kadar yapmış, yapmaya devam etmektedir. İşte türkülerin bize ulaşmasında kopuzun torunu olan bağlamanın görevini iyi tespit eden Ozan Ali Akbaş;

"Bağlama dediğin üç tel bir tahta
Ne şaha baş eğmiş ne taca tahta
Tüm dertleri özetlemiş bir ahta"

diyerek bağlamanın pervasız olduğunu, şaha bile baş eğmeden demek istediğini dile getireceğini ifade etmektedir. Gerçektende toplumumuzun hayatında bağlama önemli bir unsurdur. Tabir yerindeyse halk çalgılarımızın da "İmparatoru" ve baş sazıdır. Türkülerimizin icrasında bütün yükü o çeker. Diğerleri ise renk saz olarak katılırlar. Kaval, kemane, tar, sipsi vb. gibi halk sazlarımıza renk saz denmesinin sebebi de budur.

Joost Lagendijk, 28 temmuz günü Ankara'ya geldiğinde, görev süresi bittiği zaman, başkanı olduğu ve Türkiye'nin AB'ye katılımı ve belki de üyelik sürecini hızlandırma amacını taşıyan ve Türk ve Avrupalı milletvekillerini bir araya getiren komisyonun hâlâ var olup olmayacağını bilemezdi.

Hollandalı Milletvekili Lagendijk, temmuz sonundaki o gün, Türkiye'yi gerçekten uçurumun kenarında sallanan bir ülke gibi görüyordu. Bir gün önce, İstanbul'un Avrupa yakasındaki orta sınıfın yaşadığı Güngören semtinde, kandırma amaçlı ufak bir patlamanın ardından gelen daha büyük bir bomba (eylemin sorumluluğu derhal bölücü Kürtlere verilmişti) 17 kişinin ölümüne, yaklaşık 150 kişinin yaralanmasına neden olmuştu.

Lagendijk'in Türkiye'ye geldiği gün ise, ülkede bütün dikkatler, 2007 seçimlerinde yüzde 47 oranında oy alan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın partisinin kapatılıp kapatılmaması ve aynı zamanda 70 üyesinin beş sene boyunca siyasi faaliyetlerden men edilip edilmemesi hakkında karar vermek üzere bir araya gelen Anayasa Mahkemesi'nin ilk toplantısına çevrilmişti. Hazırladığı yüzlerce sayfalık iddianamede, Adalet ve Kalkınma Partisi'ni Türk Devleti'nin temel laiklik ilkelerine karşı büyük bir tehlike olarak gösterip kapatma talebinde bulunan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abrurrahman Yalçınkaya olmuştu (geçen yıllarda aynı Mahkeme benzer nedenlerle İslamcı iki partiyi kapatma kararı almıştı).

Türkiye'nin temmuz sonu itibarıyla sergilediği durum, gerçek dışı pek çok yanı olan bir durumdu.

Hukuki, askerî ve siyasi çevreler savaş meydanında yüzleşiyorlardı: Başbakan Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Gül'ün partisi, sembolü ampul olan AKP'nin hayatta kalıp kalmayacağı söz konusuydu. Sanayi ve finans çevreleri sadece işlerinin iyi gidip gitmemesiyle ilgileniyor ve karar ne olursa olsun, Türkiye'nin büyüme sürecini etkilemeyeceğini söylüyorlardı.

Ülkenin geri kalanı, son yılların en büyük turist patlamasıyla ilgileniyordu. Bodrum'dan İskenderun'a, Suriye sınırına kadar bütün kıyı şeridi boyunca tek bir boş otel odası yok; aynı şekilde, Avrupalı ve Amerikalı turist dolu yat filoları denizlerde dolaşıyor.

Şevki Koca: Bektâşîlik ve Bektâşî Dergâhları. Cem Vakfı Yayınları: 12, İstanbul 2005, 353 S., + Resimler, ISBN 975-94071-5-9

Şevki Koca ile ilk defa 1992 yılında, babası Turgut Koca Halife baba erenlerin evinde karşılaşmıştım. Orta boylu, zayıf, uzamış sakalları, pırıl pırıl parlayan gözleri ile ilk gördüğüm hali hep gözümün önündedir. Önceleri pek sıcak ilişkilerimiz olamamıştı. Ama hep onunla baş başa konuşmayı çok istemiştim.

Fabrikalara arıtma tesisi yapan bir şirketin şantiye şefi, birinci dereceden teknik adamıydı. Türkiye'nin muhtelif şehirlerinin en ücra yerlerinde şantiyeden şantiyeye koşturarak, bazen aylarca şehir yüzü görmeden çadırlarda, soğuk ve olumsuz yaşam koşullarında hayatını kazanmaya, maddi anlamda kimseye muhtaç olmamaya çalışırdı. Çok fazla uyumayı, yemek yemeyi sevmezdi. En çok yaptığı şey aralıksız kitap okumaktı. Anadolu'da mesai saatlerinin dışında kalan her anını okuyarak geçirirdi. Hangi konuda soru sorarsanız sorun mutlaka size az çok verecek cevabı vardı. Konuşmaya başlayınca aralıksız 3-4 saat konuşurdu. Konuşurken asla kendinden bahsetmez, kendini yüceltici, öne çıkarıcı sözler söylemez, kendisine de övgü beklemezdi.

Son derece alçakgönüllüydü asla kırıcı değildi. Giyim kuşamında gösterişten uzaktı ve dış görünüşe önem vermezdi.

Osmanlıca'ya, dilbilgisi ve yazım kurallarına vakıftı. İş münasebeti ile yurt dışında bulunduğu için yeteri kadar İngilizce bilirdi. Günlük hayatta kullandığımız kelimelerin kaynaklarını, onların çıkışı ile ilgili hikâyeleri anlatır, bulunduğu ortamda kısa zamanda saygı ve hayranlık uyandırırdı. Onu tanıyanlar "ayaklı kütüphane" tabirini kullanırdı.

1997 yılında Bektâşîlik'ten nasip almıştı. Nasip almakta çok geç kaldığını, anne ve babası hayatta iken nasip almadığından dolayı son derece üzgün olduğunu söyler, hayıflanırdı.

Çocukluk ve gençlik yıllarında dedesi Hüseyin Kâzım Baba ve babası Halife Turgut Baba'dan, annesi Adviye Anabacı'dan çok şey öğrenmişti.

Çocukta 2.5-3 yaşlarından başlayarak devinim, konuşma, algılama, anlama gibi yetiler hızlı gelişmektedir. Bu dönemde sürekli soru sorma, öğrenme, bilme merakı (tecessüs, curiosity) başlar. Bu merak 4-6 yaşlarında doruğuna varır. Bu yaşta çocuk, fiziksel ve toplumsal çevresinin çapını hızla genişletirken, kendi bedeninden yıldızlara, sonsuzluğa dek her şeyi ve her şeyin nedenini bilmek, öğrenmek ister. İnsan kişiliğinde özerk ve bağımsızca girişim yapabilme duygusunun temelleri, çocukluğun bu evresinde atılır. Özerk bir kimlik kazanma, özgür düşünebilme yetisi, insanın evrimsel-kalıtımsal yapısında bulunmaktadır. Bu yeti, 3-7 yaşları arasında filizlenmekte, giderek gelişmektedir. Ama, insanın doğuştan kazanılmış birçok yetisi, ancak uygun bir toplumsal ortamda uygun etkileşimlerle beklenilen düzeye erişebilmektedir. Uygun toplumsal ortam bulunmadığında bu yetiler giderek cılız kalmakta, sönebilmektedir. Çocuğun bilme merakını (tecessüs) küçük, narin bir bitkiye benzeten Einstein, bu bitkinin en önemli gereksiniminin, doğal ve toplumsal çevrede bulunan uyaranlar yanı sıra, "özgürlük" olduğunu söyler, işte bu dönemde toplumumuzda çocukların aile içinde ve dışında yetiştirilme ve eğitim biçimlerine bakacak olursak genellikle, soru sorma, yeni şeyler öğrenme tutkusunun değişik yollardan etkili bir biçimde baskılandığını, susturulduğunu, hatta söndürüldüğünü görürüz. Merak eden, atılgan olan çocuk baba, Allah, cin, şeytan, günah korkuları ile "tutun şunun çükünü keselim" gibi şakalarla ve "sen çocuksun, böyle sorular sorulmaz" gibi açık sınırlamalarla susturulmaktadır. Bunun yanı sıra uslu, soru sormayan, atılgan olmayan çocuk ödüllendirilmektedir. Ailede, okulda, çocuğa özgür ve özerk öğrenme, düşünme merakını aşılamayan, özerk kimlik gelişimini desteklemeyen, sorgulamadan öğrenmeye dayanan yetkeci bir eğitim dizgesinin baskın olduğu görülmektedir.

Kim istemez ki? Irak'taki acıklı insani krize bir son verilmesi ("end to Iraq's painful humanitarian crisis") kadar, bölge ve daha da ötesi açısından ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturmaya devam eden bir kaosu önlemek konusunda bir dakika bile beklenmemeli. Aksine kanıtların varlığına karşın Irak'ta istikrarın sağlanabileceğine yönelik umutlara yönelik eleştirilerin de haklılık payı var. Tam da bu satırların yazıldığı sırada Kerkük'te 35 kişinin öldüğü ve 200'den fazlasının da yaralandığı bir intihar saldırısı gerçekleşti. Yoksa bu gelişmeleri takiben -bazılarının korktuğu gibi- şiddet kuzeye mi sıçrıyor?

Buna benzer şiddet olayları Bağdat'ta, merkezi bölgelerde, güneyde ya da Basra'da da yaşandı; ancak topografik (dağlar) ve demografik koşullar (kentsel bölgelerde nüfus büyüklüğü ve dağılımı) sebebiyle kuzeyde buna benzer olaylara pek rastlanmazdı. Dahası oradaki nüfusun büyük çoğunluğunu temsil eden Kürtler arasındaki dayanışma ("the solidarity") sebebiyle etnik ya da benzer ayrışmalar ("ethnic and confessional cleavages") kuzeyde çok büyük bir tehdit oluşturmuyor. Bununla beraber ne şiddet olaylarının az yaşandığı bir bölgenin varlığı, ne başkentte ölü sayısının azaldığına dair istatistikler ne de Irak güvenlik kuvvetlerinin geçen Mart ayında Basra'daki gözle görünür başarısı istikrarın arttığının ikna edici bir kanıtını oluşturuyor. Irak'ın yeniden toparlanabilmesi için oldukça ciddi güçlüklerin üstesinden gelinmeli.